Chế độ thai sản theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025) gồm: nghỉ khám thai, nghỉ sinh 6 tháng (con thứ hai 7 tháng từ 01/7/2026) hưởng 100% bình quân lương đóng BHXH, trợ cấp một lần 5.060.000 đồng mỗi con, và ngày nghỉ cho bố. Người đóng BHXH tự nguyện đủ điều kiện có thể được 2 triệu đồng mỗi con.
Bài viết tóm tắt từng quyền lợi kèm số điều, khoản để mẹ và bố tự đối chiếu. Mức tiền cụ thể phụ thuộc lương đóng BHXH của từng người, nên hãy hỏi phòng nhân sự nơi làm việc hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú để được tính chính xác.
Bài thuộc cẩm nang sinh con ở Đắk Lắk trong chuyên mục Sinh con ở Đắk Lắk.
Ai được hưởng chế độ thai sản và cần đóng BHXH bao lâu?
Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 quy định đối tượng gồm lao động nữ mang thai, sinh con, mang thai hộ, nhờ mang thai hộ, người nhận nuôi con dưới 6 tháng tuổi, và lao động nam đang đóng BHXH bắt buộc khi vợ sinh con.
| Trường hợp | Điều kiện đóng BHXH bắt buộc | Căn cứ |
|---|---|---|
| Mẹ sinh con (thông thường) | Từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh | Khoản 2 Điều 50 |
| Mẹ đã đóng đủ 12 tháng trở lên, phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ | Từ đủ 3 tháng trong 12 tháng trước khi sinh | Khoản 3 Điều 50 |
| Mẹ phải nghỉ việc để điều trị vô sinh | Từ đủ 6 tháng trong 24 tháng trước khi sinh | Khoản 5 Điều 50 |
| Bố nghỉ khi vợ sinh | Đang đóng BHXH bắt buộc | Khoản 1 Điều 50, khoản 2 Điều 53 |
Mẹ đủ điều kiện nhưng nghỉ việc hoặc chấm dứt hợp đồng trước khi sinh vẫn được hưởng chế độ (khoản 4 Điều 50).
Quyền lợi của mẹ trong chế độ thai sản
Nghỉ đi khám thai
Theo Điều 51, mẹ được nghỉ đi khám thai tối đa 5 lần, mỗi lần không quá 2 ngày làm việc (không tính lễ, tết, ngày nghỉ hằng tuần). Mức hưởng một ngày bằng mức hưởng một tháng chia 24 (khoản 2 Điều 59). Lịch khám thai nên theo hẹn của bác sĩ, xem thêm bài khám thai ở trạm y tế xã.
Nghỉ sinh con
- Khoản 1 Điều 53 dẫn chiếu Bộ luật Lao động: mẹ được nghỉ trước và sau sinh 6 tháng, thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng.
- Từ 01/7/2026, Luật Dân số số 113/2025/QH15 sửa khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động: sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng.
- Quyền nghỉ 7 tháng khi sinh con thứ hai áp dụng khi tại thời điểm sinh người mẹ có một con đẻ còn sống và đáp ứng điều kiện BHXH theo Nghị định 168/2026/NĐ-CP.
- Sinh đôi trở lên: từ con thứ hai, mỗi con mẹ được nghỉ thêm 1 tháng.
- Thời gian nghỉ sinh tính cả ngày lễ, tết và ngày nghỉ hằng tuần (khoản 9 Điều 53).
Tiền trợ cấp khi nghỉ
Theo khoản 1 Điều 59, mức trợ cấp một tháng bằng 100% bình quân tiền lương đóng BHXH của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ. Ví dụ minh họa: bình quân lương đóng BHXH 6 tháng là 7 triệu đồng thì mỗi tháng nghỉ sinh được khoảng 7 triệu đồng. Số tiền thực tế do cơ quan BHXH tính.
Theo khoản 8 Điều 53, tháng nghỉ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên vẫn được tính là thời gian đóng BHXH mà mẹ và đơn vị không phải đóng; theo BHXH Việt Nam, quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế cho mẹ trong thời gian này.
Trợ cấp một lần khi sinh con
Điều 58 quy định trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con. Từ 01/7/2026, lương cơ sở là 2.530.000 đồng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên mức trợ cấp là 5.060.000 đồng/con (BHXH Việt Nam). Khoản này tính theo mức tham chiếu tại tháng sinh con.
Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh
Theo Điều 60, trong 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản, nếu sức khỏe chưa phục hồi, mẹ được nghỉ dưỡng sức tối đa 10 ngày (sinh từ hai con trở lên), 7 ngày (sinh mổ) hoặc 5 ngày (các trường hợp khác). Mỗi ngày được 30% mức tham chiếu, tức 759.000 đồng từ 01/7/2026. Số ngày do đơn vị và công đoàn cơ sở quyết định.
Bố nghỉ thai sản khi vợ sinh con
| Trường hợp vợ sinh | Số ngày làm việc bố được nghỉ |
|---|---|
| Sinh thường một con | 5 ngày |
| Sinh mổ, hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi | 7 ngày |
| Sinh đôi | 10 ngày (sinh ba trở lên: thêm 3 ngày cho mỗi con từ con thứ ba) |
| Sinh đôi phải mổ | 14 ngày (sinh ba trở lên và phải mổ: thêm 3 ngày mỗi con từ con thứ ba) |
| Sinh con thứ hai (từ 01/7/2026) | 10 ngày theo Điều 14 Luật Dân số số 113/2025/QH15 |
Theo khoản 3 Điều 53, bố phải nghỉ trong 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh; có thể nghỉ nhiều lần nhưng lần cuối phải bắt đầu trong 60 ngày này. Mức hưởng một ngày bằng mức tháng chia 24. Cách tính khi vợ sinh con thứ hai mà phải mổ hoặc sinh đôi chưa có hướng dẫn thống nhất, bố hãy hỏi cơ quan BHXH.
Nếu mẹ không đủ điều kiện hưởng mà bố đóng BHXH bắt buộc đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh, bố nhận trợ cấp một lần 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con (khoản 1 Điều 58).
Mẹ không đóng BHXH bắt buộc thì được gì?
- Đóng BHXH tự nguyện: từ 01/7/2025, theo Điều 94 và Điều 95, người đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh được trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng/con. Mẹ là người dân tộc thiểu số, hoặc người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số, thuộc hộ nghèo có thể được hỗ trợ thêm theo quy định của Chính phủ.
- Hỗ trợ theo Luật Dân số: Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định mức tối thiểu 2.000.000 đồng cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người khi sinh con (từ 01/7/2026), và cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi hoặc ở tỉnh có mức sinh dưới mức thay thế (từ 01/01/2027). Nếu đồng thời thuộc nhiều nhóm hỗ trợ dân số nêu trên thì chỉ hưởng một mức hỗ trợ này; UBND xã, phường chi trả cùng lúc đăng ký khai sinh.
Đắk Lắk có thuộc nhóm tỉnh mức sinh thấp hay không, và tỉnh có mức hỗ trợ riêng không, gia đình hãy hỏi UBND xã, phường khi làm giấy khai sinh cho bé.
Những điều không nên làm
- Không tự nghỉ việc trước khi hỏi rõ điều kiện đóng BHXH, vì có thể mất quyền hưởng.
- Không làm mất giấy chứng sinh, giấy ra viện, giấy khai sinh: đây là giấy tờ chính để làm hồ sơ.
- Không tin lời “lo trọn gói” của người lạ đòi giữ sổ BHXH, căn cước.
- Không đi làm lại quá sớm khi sức khỏe chưa hồi phục chỉ vì lo thủ tục.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc mẹ sau sinh tại nhà, chuyên viên thường thấy nhiều gia đình chưa biết bố cũng có ngày nghỉ khi vợ sinh. Chuyên viên nhắc bố mẹ chụp lại giấy chứng sinh, giấy ra viện ngay khi về nhà và gửi phòng nhân sự sớm. Chuyên viên cũng khuyên mẹ dùng thời gian nghỉ sinh để hồi phục, ăn ngủ đủ và nuôi con bằng sữa mẹ, thay vì vội đi làm lại.
Khi nào cần đi khám?
Thời gian nghỉ thai sản là để mẹ hồi phục. Dấu hiệu nguy hiểm có thể xuất hiện cả sau 6 tuần và trong năm đầu sau sinh. Đi khám ngay hoặc gọi 115 nếu mẹ:
- Ra máu nhiều, ướt đẫm băng vệ sinh trong khoảng 1 giờ, hoặc có cục máu đông lớn.
- Sốt từ 38°C trở lên, sản dịch có mùi hôi.
- Vết mổ, vết khâu sưng đỏ, chảy dịch.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, khó thở, đau ngực.
- Buồn bã kéo dài, có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con.
Đọc thêm cẩm nang phục hồi sau sinh trong 42 ngày đầu.
Thông tin cơ sở y tế cập nhật đến 10/2026; vui lòng gọi xác nhận trước khi đến.
Câu hỏi thường gặp
Đóng BHXH bao lâu thì được hưởng chế độ thai sản khi sinh con?
Theo khoản 2 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, mẹ cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh. Nếu đã đóng đủ 12 tháng trở lên và phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ, chỉ cần đủ 3 tháng trong 12 tháng trước khi sinh.
Vợ không đi làm, chồng có được nhận tiền khi vợ sinh không?
Có hai khoản. Chồng đang đóng BHXH bắt buộc được nghỉ 5 đến 14 ngày làm việc theo khoản 2 Điều 53. Nếu vợ không đủ điều kiện hưởng mà chồng đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh, chồng nhận trợ cấp một lần theo Điều 58.
Sinh con thứ hai được nghỉ thai sản bao lâu?
Từ 01/7/2026, theo Luật Dân số số 113/2025/QH15, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng và lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh. Theo Nghị định 168/2026/NĐ-CP, tại thời điểm sinh người mẹ phải có một con đẻ còn sống và người hưởng đáp ứng điều kiện thai sản theo pháp luật BHXH; hãy hỏi BHXH để xác nhận hồ sơ.
Đóng BHXH tự nguyện có được tiền thai sản không?
Có. Theo Điều 94 và Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, người đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh được trợ cấp 2.000.000 đồng cho mỗi con. Khoản này do ngân sách Nhà nước bảo đảm. Nếu cả bố và mẹ cùng đủ điều kiện trợ cấp thai sản tự nguyện thì chỉ một người nhận; không cộng hai khoản tự nguyện cho cùng con.
Chính sách có thể thay đổi theo văn bản mới; hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để xác nhận quyền lợi của mình. Trong thời gian nghỉ sinh, nếu gia đình cần người hỗ trợ, có thể tham khảo dịch vụ chăm sóc mẹ và bé tại nhà của Từ Tâm Care.
Tài liệu tham khảo
- Cổng TTĐT Chính phủ – Toàn văn Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15
- Bảo hiểm xã hội Việt Nam – Luật BHXH: bước tiến mới trong chính sách thai sản, bảo vệ toàn diện phụ nữ
- Bảo hiểm xã hội Việt Nam – Một số mức đóng, mức hưởng BHXH, BHYT thay đổi từ ngày 01/7/2026
- Cổng TTĐT Chính phủ – Luật Dân số số 113/2025/QH15
- Báo Điện tử Chính phủ – Từ 1/1/2027, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng (Nghị định 168/2026/NĐ-CP)
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ, cũng không thay thế hướng dẫn chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột và các xã, phường Đắk Lắk (gồm vùng Phú Yên cũ)? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
Đọc thêm trong cùng chủ đề
Sinh con ở Đắk Lắk (gồm Phú Yên cũ): chọn nơi sinh, chuẩn bị và chăm sóc sau sinh
Sinh ở trạm y tế xã: khi nào phù hợp và mẹ cần chú ý gì?
Sinh ở trung tâm y tế khu vực (bệnh viện huyện cũ) có an toàn không? Khi nào nên lên tuyến tỉnh
Sinh ở Buôn Ma Thuột: các bệnh viện có khoa sản và khi nào nên lên BMT sinh