Sau sinh bao lâu thì có sữa? Mẹ có sữa non ngay từ khi sinh. Sữa “về” nhiều, loãng và trắng hơn thường xuất hiện khoảng ngày thứ 2–4 sau sinh, có thể muộn hơn ở mẹ sinh con lần đầu. Cho bé bú sớm và bú thường xuyên giúp sữa về thuận lợi.
Những ngày đầu, nhiều mẹ lo vì bóp ngực không thấy sữa, trong khi bé khóc đòi bú liên tục. Cảm giác “không có sữa” này rất phổ biến nhưng thường không đúng. Hiểu đúng các mốc dưới đây sẽ giúp mẹ bình tĩnh hơn và biết khi nào cần nhờ hỗ trợ.
Sau sinh bao lâu thì có sữa: các mốc cần biết
| Thời điểm | Điều đang diễn ra | Mẹ có thể thấy |
|---|---|---|
| Ngay sau sinh | Ngực tiết sữa non, đặc, màu vàng, giàu dưỡng chất và chất bảo vệ | Lượng rất ít, mỗi cữ chỉ khoảng một thìa cà phê, nhưng đủ cho dạ dày nhỏ của bé |
| Ngày 1–2 | Bé bú dày, có khi mỗi 1–3 giờ một lần | Mẹ thấy bé “bú hoài không đủ”, đây là bình thường |
| Khoảng ngày 2–4 | Sữa chuyển tiếp về nhiều hơn, loãng và trắng hơn | Ngực căng, nặng, ấm; nghe bé nuốt rõ hơn |
| Ngày 5 trở đi | Lượng sữa dần điều chỉnh theo nhu cầu bú của bé | Ngực mềm hơn sau cữ bú; tã ướt và phân vàng tăng lên |
Theo CDC, với đa số mẹ, sữa về vào khoảng ngày thứ 3 sau sinh, và có thể lâu hơn ở mẹ sinh con lần đầu. Sữa non trong những ngày trước đó đã cung cấp đủ dinh dưỡng cho phần lớn trẻ khỏe mạnh.
Vì sao sữa về chậm?
Sữa về chậm hơn các mốc trên có thể gặp khi:
- Mẹ sinh con lần đầu.
- Mẹ sinh mổ, chuyển dạ kéo dài hoặc mất nhiều sức sau sinh.
- Cữ bú đầu tiên bị trì hoãn, mẹ và bé phải tách nhau.
- Bé bú ít cữ, ngậm chưa đúng nên lấy sữa kém.
- Bé được cho ăn thêm nhiều sữa ngoài hoặc nước, nên ít đòi bú mẹ.
- Mẹ có một số bệnh lý như tiểu đường. Trường hợp này mẹ nên trao đổi với bác sĩ từ trước sinh.
Sữa về chậm không có nghĩa là mẹ “ít sữa” hay làm sai điều gì. Phần lớn trường hợp cải thiện khi bé được bú đúng cách và đủ cữ.
Cách gọi sữa về sớm và thuận lợi
- Da kề da ngay sau sinh. Đặt bé nằm trên ngực mẹ giúp bé ấm, bình tĩnh và tự tìm vú. Mẹ sinh mổ vẫn có thể da kề da khi tình trạng cho phép.
- Cho bú trong giờ đầu sau sinh. WHO khuyến nghị bắt đầu cho bú trong vòng 1 giờ sau khi sinh.
- Bú thường xuyên, theo nhu cầu. Trong những tuần đầu, mục tiêu khoảng 8–12 cữ mỗi ngày đêm. Bé càng bú nhiều, cơ thể mẹ càng nhận tín hiệu tạo sữa.
- Đánh thức bé nếu ngủ quá lâu. Trẻ sơ sinh ngủ hơn 4 giờ nên được đánh thức nhẹ nhàng để bú.
- Chú ý khớp ngậm. Bé ngậm sâu mới lấy sữa hiệu quả. Xem hướng dẫn cho con bú đúng khớp ngậm để mẹ không đau.
- Vắt sữa non bằng tay nếu bé chưa bú được. Khi bé phải nằm theo dõi riêng, mẹ vắt tay đều đặn và gửi sữa non cho bé theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Nghỉ ngơi, ăn uống đủ bữa. Mẹ không cần ăn kiêng khắt khe. Gợi ý thực đơn có trong bài mẹ sau sinh nên ăn gì để nhanh hồi phục và đủ sữa.
Về các món “lợi sữa”: Món canh, cháo nóng truyền thống giúp mẹ ăn ngon và đủ nước, rất đáng giữ. Tuy vậy, yếu tố quyết định lượng sữa vẫn là bé được bú sớm, bú đều và ngậm đúng. Không món ăn nào thay thế được việc cho bé bú.
Khi sữa về: chăm sóc căng sữa
Ngày sữa về, ngực có thể căng cứng và đau. Mẹ cho bé bú thường xuyên, chườm mát giữa các cữ và chỉ vắt bớt vừa đủ êm khi ngực quá căng. Nếu xuất hiện cục cứng đau ở một vùng, mẹ có thể tìm hiểu thêm dịch vụ thông tắc tia sữa nhẹ nhàng tại nhà của Từ Tâm Care.
Những điều không nên làm
- Không cho trẻ sơ sinh uống nước lọc, nước đường hay mật ong.
- Không tự ý cho bé ăn thêm sữa ngoài chỉ vì nghĩ mẹ chưa có sữa. Nếu bé cần ăn bổ sung, hãy theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Không dùng bình, núm vú giả quá sớm khi bé đang tập bú mẹ.
- Không day, bóp ngực mạnh hay chườm nóng lâu để “kích sữa”.
- Không hút sữa liên tục với lực mạnh khi sữa mới về, vì dễ gây căng tức và tổn thương đầu ti.
- Không tự dùng thuốc hay sản phẩm “kích sữa” khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.
Những ngày đầu sau sinh, có người hỗ trợ cho bé bú và chăm mẹ giúp sữa về thuận lợi hơn. Mẹ có thể tham khảo dịch vụ chăm sóc mẹ sau sinh tại nhà, đọc thêm các bài trong chuyên mục Mẹ sau sinh và cẩm nang nuôi con bằng sữa mẹ cho mẹ lần đầu.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc tại nhà, chuyên viên thường bắt đầu bằng việc xem lịch bú và số tã ướt của bé, vì đây là cách đánh giá đủ sữa đáng tin hơn việc bóp ngực xem có sữa hay không. Chuyên viên hay khuyến khích mẹ da kề da với bé nhiều lần trong ngày và hỗ trợ khớp ngậm ở từng cữ. Người nhà được hướng dẫn cách đỡ bé, thay tã và vỗ ợ hơi để mẹ có thêm thời gian ngủ. Nếu đến ngày thứ 5 sữa vẫn chưa về hoặc bé ít tã ướt, chuyên viên sẽ khuyên gia đình đưa bé đi khám.
Khi nào cần đi khám?
Mẹ nên liên hệ bác sĩ nhi, bác sĩ sản hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ tại cơ sở y tế khi:
- Đến ngày thứ 5 sau sinh sữa vẫn chưa về, ngực không có cảm giác căng lên.
- Đến ngày thứ 7, bé có ít hơn 6 tã ướt và 4 lần đi ngoài mỗi ngày, nước tiểu vàng sậm hoặc phân vẫn sẫm màu.
- Bé ngủ li bì, khó đánh thức để bú, hoặc bỏ nhiều cữ.
- Bé vàng da tăng dần, lan xuống tay chân.
- Đến 2 tuần tuổi bé chưa lấy lại cân nặng lúc sinh.
- Ngực mẹ căng cứng, đỏ, đau kèm sốt từ 38°C trở lên.
Gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay nếu trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc bé tím tái, thở khó, lả đi, không bú được.
Câu hỏi thường gặp
Sau sinh mổ bao lâu thì có sữa?
Mẹ sinh mổ cũng có sữa non ngay sau sinh. Sữa về nhiều có thể chậm hơn một chút so với sinh thường, nhưng da kề da sớm và cho bú thường xuyên vẫn giúp sữa về thuận lợi.
Bóp ngực không thấy sữa có phải là chưa có sữa không?
Không hẳn. Sữa non rất ít và đặc nên khó nhìn thấy khi bóp. Cách đánh giá tốt hơn là theo dõi số cữ bú, tiếng nuốt và số tã ướt của bé.
Sữa về chậm có cần cho bé uống sữa công thức không?
Phần lớn trẻ khỏe mạnh đủ dinh dưỡng từ sữa non trong những ngày đầu. Việc cho bé ăn bổ sung chỉ nên làm khi có chỉ định và hướng dẫn của nhân viên y tế.
Ăn gì để gọi sữa về nhanh?
Mẹ nên ăn đủ bữa, đa dạng thực phẩm và uống đủ nước. Tuy vậy, điều giúp sữa về nhiều nhất vẫn là cho bé bú sớm, bú thường xuyên và ngậm đúng.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
