Cân nặng trẻ sơ sinh theo tháng nên được so với bảng Chuẩn tăng trưởng của WHO: bé trai mới sinh trung bình 3,3 kg, bé gái 3,2 kg; đến 6 tháng khoảng 7,9 kg và 7,3 kg; tròn 12 tháng khoảng 9,6 kg và 8,9 kg. Bé nằm trong khoảng từ −2SD đến +2SD và tăng đều theo đường cong của mình là đang phát triển bình thường.
Mỗi bé có một đường tăng trưởng riêng. Bài viết cung cấp bảng cân nặng và chiều dài chuẩn của WHO cho bé từ 0–12 tháng, cách đọc bảng đúng và những dấu hiệu cho thấy bé cần được bác sĩ đánh giá.
Chuẩn tăng trưởng WHO là gì?
Chuẩn tăng trưởng trẻ em của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO Child Growth Standards) được xây dựng từ dữ liệu theo dõi trẻ khỏe mạnh ở nhiều quốc gia, trong đó có các nước châu Á. Trẻ trong nghiên cứu được nuôi bằng sữa mẹ, sống trong điều kiện thuận lợi cho phát triển. Vì vậy bảng WHO mô tả trẻ nên phát triển như thế nào, không chỉ là trẻ đang phát triển ra sao ở một nơi.
Trong bảng, WHO dùng chỉ số độ lệch chuẩn (SD, hay z-score):
- Trung bình (trung vị): một nửa số trẻ khỏe mạnh nặng hơn, một nửa nhẹ hơn mức này.
- Từ −2SD đến +2SD: vùng bình thường, đa số trẻ khỏe mạnh nằm trong khoảng này.
- Dưới −2SD: bé nhẹ cân so với tuổi, cần bác sĩ đánh giá.
- Trên +2SD: bé nặng hơn đa số trẻ cùng tuổi. WHO lưu ý cần xem thêm cân nặng so với chiều dài để biết bé có thừa cân hay chỉ đơn giản là bé dài người.
Bảng cân nặng trẻ sơ sinh theo tháng (0–12 tháng) theo WHO
Bảng dưới đây lấy từ bảng rút gọn cân nặng theo tuổi (z-score) trong bộ Chuẩn tăng trưởng trẻ em của WHO, dành cho trẻ từ sơ sinh đến 5 tuổi. Cột “Trung bình” là trung vị; khoảng giữa cột “Thấp” và “Cao” là vùng cân nặng bình thường.
| Tuổi | Bé trai (kg) | Bé gái (kg) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Thấp (−2SD) | Trung bình | Cao (+2SD) | Thấp (−2SD) | Trung bình | Cao (+2SD) | |
| Mới sinh | 2,5 | 3,3 | 4,4 | 2,4 | 3,2 | 4,2 |
| 1 tháng | 3,4 | 4,5 | 5,8 | 3,2 | 4,2 | 5,5 |
| 2 tháng | 4,3 | 5,6 | 7,1 | 3,9 | 5,1 | 6,6 |
| 3 tháng | 5,0 | 6,4 | 8,0 | 4,5 | 5,8 | 7,5 |
| 4 tháng | 5,6 | 7,0 | 8,7 | 5,0 | 6,4 | 8,2 |
| 5 tháng | 6,0 | 7,5 | 9,3 | 5,4 | 6,9 | 8,8 |
| 6 tháng | 6,4 | 7,9 | 9,8 | 5,7 | 7,3 | 9,3 |
| 7 tháng | 6,7 | 8,3 | 10,3 | 6,0 | 7,6 | 9,8 |
| 8 tháng | 6,9 | 8,6 | 10,7 | 6,3 | 7,9 | 10,2 |
| 9 tháng | 7,1 | 8,9 | 11,0 | 6,5 | 8,2 | 10,5 |
| 10 tháng | 7,4 | 9,2 | 11,4 | 6,7 | 8,5 | 10,9 |
| 11 tháng | 7,6 | 9,4 | 11,7 | 6,9 | 8,7 | 11,2 |
| 12 tháng | 7,7 | 9,6 | 12,0 | 7,0 | 8,9 | 11,5 |
Cách đọc bảng cân nặng trẻ sơ sinh theo tháng
- Xác định đúng tuổi của bé: bé tròn 1 tháng là đủ 1 tháng tính từ ngày sinh. Bé sinh non thường được bác sĩ tính theo tuổi hiệu chỉnh, gia đình nên hỏi lại bác sĩ.
- Chọn đúng cột bé trai hoặc bé gái.
- So cân nặng của bé với ba mốc: nằm giữa cột “Thấp” và “Cao” là bình thường.
- Xem xu hướng qua nhiều lần cân: bé tăng đều, giữ một đường cong ổn định quan trọng hơn con số của một lần cân.
- Kết hợp với chiều dài: bé dài người thường nặng hơn, bé nhỏ người thường nhẹ hơn. Hai chỉ số cần được xem cùng nhau.
Ví dụ: một bé gái 4 tháng nặng 5,8 kg vẫn nằm trong vùng bình thường (từ 5,0 đến 8,2 kg), dù thấp hơn mức trung bình 6,4 kg. Nếu các lần cân trước bé luôn ở quanh mức này và tăng đều, bé đang phát triển theo đường riêng của mình.
Bé tăng cân thế nào trong những tuần đầu?
Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), mọi trẻ sơ sinh đều sụt cân trong tuần đầu sau sinh, sau đó bắt đầu tăng lại từ khoảng ngày thứ 5. Đa số bé lấy lại cân nặng lúc sinh khi được khoảng 2 tuần tuổi, và hầu hết trẻ đã lấy lại trước 3 tuần tuổi.
Sau đó, AAP cho biết trẻ sơ sinh tăng trung bình gần 28 gram mỗi ngày trong tháng đầu, và dài thêm khoảng 3,8–5 cm trong tháng này. Bé thường có những đợt tăng trưởng nhanh quanh ngày thứ 7–10 và từ tuần thứ 3 đến tuần thứ 6; lúc này bé có thể đòi bú nhiều hơn hẳn.
Nhìn bảng WHO, bố mẹ sẽ thấy mức tăng nhanh nhất là trong 3 tháng đầu, sau đó chậm dần. Bé 6 tháng tăng ít hơn bé 2 tháng là quy luật bình thường, không phải “chững cân”.
Bảng chiều dài (chiều cao nằm) của bé theo tháng
Ở trẻ dưới 2 tuổi, chiều cao được đo ở tư thế nằm nên gọi là chiều dài. Số liệu lấy từ bảng rút gọn chiều dài theo tuổi của WHO cho trẻ từ sơ sinh đến 2 tuổi.
| Tuổi | Bé trai (cm) | Bé gái (cm) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Thấp (−2SD) | Trung bình | Cao (+2SD) | Thấp (−2SD) | Trung bình | Cao (+2SD) | |
| Mới sinh | 46,1 | 49,9 | 53,7 | 45,4 | 49,1 | 52,9 |
| 1 tháng | 50,8 | 54,7 | 58,6 | 49,8 | 53,7 | 57,6 |
| 2 tháng | 54,4 | 58,4 | 62,4 | 53,0 | 57,1 | 61,1 |
| 3 tháng | 57,3 | 61,4 | 65,5 | 55,6 | 59,8 | 64,0 |
| 4 tháng | 59,7 | 63,9 | 68,0 | 57,8 | 62,1 | 66,4 |
| 5 tháng | 61,7 | 65,9 | 70,1 | 59,6 | 64,0 | 68,5 |
| 6 tháng | 63,3 | 67,6 | 71,9 | 61,2 | 65,7 | 70,3 |
| 7 tháng | 64,8 | 69,2 | 73,5 | 62,7 | 67,3 | 71,9 |
| 8 tháng | 66,2 | 70,6 | 75,0 | 64,0 | 68,7 | 73,5 |
| 9 tháng | 67,5 | 72,0 | 76,5 | 65,3 | 70,1 | 75,0 |
| 10 tháng | 68,7 | 73,3 | 77,9 | 66,5 | 71,5 | 76,4 |
| 11 tháng | 69,9 | 74,5 | 79,2 | 67,7 | 72,8 | 77,8 |
| 12 tháng | 71,0 | 75,7 | 80,5 | 68,9 | 74,0 | 79,2 |
Làm gì để bé tăng cân khỏe mạnh?
- Cho bú theo nhu cầu: sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu theo khuyến cáo của WHO. Theo AAP, bé sơ sinh bú mẹ thường bú khoảng 2 giờ một lần, tức 10–12 cữ mỗi ngày đêm. Xem thêm bài trẻ sơ sinh bú bao nhiêu là đủ và dấu hiệu bé bú no.
- Theo dõi tã ướt và phân: bé đi tiểu, đi ngoài đều đặn là dấu hiệu bé nhận đủ sữa.
- Pha sữa công thức đúng tỉ lệ trên hướng dẫn của nhà sản xuất nếu bé bú bình. Không pha đặc hơn để “mau lớn”.
- Cân đo định kỳ ở cùng một nơi, cùng loại cân, bé mặc ít đồ. Trẻ thường được cân đo khi đi khám định kỳ và tiêm chủng; lịch tiêm cho bé có trong bài lịch tiêm chủng cho trẻ trong năm đầu đời.
- Chăm sóc mẹ: mẹ ăn uống đủ, nghỉ ngơi tốt giúp duy trì nguồn sữa. Nếu mẹ lo ít sữa, đọc thêm bài mẹ ít sữa phải làm sao.
Những điều không nên làm
- Không ép bé bú thêm khi bé đã no, không đánh thức bé liên tục để bú nếu bé tăng cân tốt (trừ khi bác sĩ dặn).
- Không cho bé dưới 6 tháng ăn dặm sớm, uống nước cháo, nước đường để mau lên cân.
- Không tự ý đổi sữa, thêm bột, thêm sữa đặc vào bình sữa.
- Không tự mua thực phẩm chức năng, men, vi chất cho bé. Mọi sản phẩm bổ sung đều theo chỉ định của bác sĩ.
Theo dõi tăng trưởng là một phần quan trọng trong cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh tháng đầu. Bố mẹ có thể đọc thêm các bài trong chuyên mục chăm sóc trẻ sơ sinh. Khi gia đình cần người hỗ trợ cho bú, tắm bé và theo dõi cân nặng tại nhà, dịch vụ chăm sóc bé sơ sinh tại nhà của Từ Tâm Care có thể đồng hành.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc tại nhà, chuyên viên thường nhắc gia đình cân bé ở cùng một thời điểm trong ngày, trước khi tắm và với cùng một chiếc cân, để các lần cân so sánh được với nhau. Chuyên viên ghi số liệu vào sổ và chỉ cho bố mẹ cách đối chiếu với bảng WHO theo đúng giới tính. Khi thấy bé tăng chậm, chuyên viên quan sát lại cữ bú, khớp ngậm và số tã ướt trước khi khuyên gia đình đưa bé đi khám. Chuyên viên không đưa ra kết luận bé “suy dinh dưỡng” hay “thừa cân”; đánh giá này thuộc về bác sĩ.
Khi nào cần đi khám?
- Bé chưa lấy lại cân nặng lúc sinh khi được 2–3 tuần tuổi.
- Cân nặng của bé dưới mốc −2SD hoặc trên mốc +2SD trong bảng WHO.
- Bé đứng cân hoặc sụt cân giữa hai lần cân, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn.
- Bé bú kém, ít tã ướt, nôn trớ nhiều, tiêu chảy kéo dài.
- Bé li bì, ít cử động, khóc yếu.
- Bé dưới 3 tháng tuổi và sốt từ 38°C trở lên.
Gọi cấp cứu 115 nếu bé khó thở, tím tái, co giật hoặc khó đánh thức. Xem thêm bài dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh cần đưa đi khám ngay.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh 1 tháng nặng bao nhiêu là chuẩn?
Theo bảng WHO, bé trai 1 tháng trung bình 4,5 kg (vùng bình thường 3,4–5,8 kg), bé gái trung bình 4,2 kg (3,2–5,5 kg). Bé nằm trong khoảng này và tăng đều là đạt.
Bé nhẹ hơn mức trung bình có đáng lo không?
Không nhất thiết. Một nửa số trẻ khỏe mạnh nhẹ hơn mức trung bình. Điều cần chú ý là bé có nằm trên mốc −2SD và tăng cân đều qua các lần cân hay không.
Bé bú mẹ có tăng cân chậm hơn bé bú sữa công thức?
Chuẩn tăng trưởng WHO được xây dựng từ trẻ bú sữa mẹ, nên đây là thước đo phù hợp cho bé bú mẹ. Bé bú mẹ tăng cân trong vùng bình thường là đang phát triển tốt.
Bao lâu nên cân bé một lần?
Bé thường được cân đo mỗi lần khám định kỳ hoặc tiêm chủng. Nếu bé tăng chậm, bác sĩ có thể hẹn cân dày hơn. Cân quá thường xuyên tại nhà dễ gây lo lắng vì sai số giữa các lần cân.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
Đọc thêm trong cùng chủ đề
Dịch vụ tắm bé tại nhà: một buổi tắm bé của Từ Tâm Care diễn ra thế nào?
Những lưu ý khi tắm cho trẻ sơ sinh: giải đáp mọi thắc mắc của bố mẹ (giờ tắm, nhiệt độ nước, số lần, khi nào không nên tắm)
Nên tắm cho bé lúc mấy giờ, tắm bao lâu? Gợi ý cho trẻ sơ sinh
Nhiệt độ nước tắm cho bé sơ sinh bao nhiêu là an toàn?