Vắt sữa khi đi làm sẽ giữ được nguồn sữa nếu mẹ hút vào đúng những khoảng giờ bé thường bú, thường 2–3 lần trong một ngày làm việc, và cho bé bú trực tiếp khi ở nhà. Mẹ nên tập vắt và trữ sữa trước khi đi làm vài tuần, đồng thời biết quyền được nghỉ 60 phút mỗi ngày khi nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Đi làm lại không có nghĩa là phải ngừng cho con bú. NHS cho biết khi nguồn sữa đã ổn định, việc quay lại làm việc không nhất thiết làm giảm sữa: mẹ có thể vắt sữa ở nơi làm việc để người chăm bé cho bé uống. Bài viết này giúp mẹ chuẩn bị từng bước và xây dựng lịch hút sữa phù hợp.
Chuẩn bị vắt sữa khi đi làm lại
Theo Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ Hoa Kỳ (OWH), chuẩn bị sớm giúp mẹ và bé chuyển giai đoạn nhẹ nhàng hơn:
- Tập vắt sữa vài ngày đến vài tuần trước khi đi làm: vắt bằng tay hay bằng máy đều cần thời gian làm quen. Tập khi ở nhà, lúc thư thả sẽ dễ hơn.
- Trữ sẵn một ít sữa: vắt vào lúc bé ngủ hoặc sau cữ bú buổi sáng, khi ngực thường nhiều sữa.
- Cho bé làm quen bình hoặc cốc: OWH gợi ý đợi ít nhất 1 tháng sau sinh mới cho bé dùng bình. Để người khác cho bé bú bình thường dễ hơn mẹ.
- Trao đổi với nơi làm việc: hỏi về giờ nghỉ, chỗ vắt sữa kín đáo, tủ lạnh để trữ sữa.
- Thống nhất với người chăm bé: cách hâm sữa, lượng sữa mỗi cữ, giữ bé không quá no ngay trước giờ mẹ về để mẹ cho bú trực tiếp.
Đồ dùng nên có
- Máy hút sữa (hoặc thành thạo vắt tay), phễu đúng cỡ.
- Bình hoặc túi trữ sữa sạch, bút ghi ngày giờ.
- Túi giữ lạnh có túi đá gel hoặc đá lạnh đóng kín, sạch.
- Áo dễ mở để vắt sữa, khăn nhỏ, nước uống.
Lịch hút sữa gợi ý khi đi làm
Nguyên tắc chung: hút vào những khoảng giờ bé sẽ bú nếu mẹ ở nhà. OWH cho biết mẹ thường cần hút 2–3 lần trong một ngày làm việc, mỗi lần khoảng 10–15 phút khi đã quen máy. Lịch dưới đây là ví dụ cho mẹ làm giờ hành chính; mẹ nên điều chỉnh theo nhịp bú thực tế của con.
| Thời điểm | Việc nên làm |
|---|---|
| Sáng sớm, trước khi đi làm | Cho bé bú trực tiếp cả hai bên |
| Giữa buổi sáng | Hút sữa lần 1 |
| Giờ nghỉ trưa | Hút sữa lần 2 |
| Giữa buổi chiều | Hút sữa lần 3 (nếu bé còn nhỏ, bú nhiều cữ) |
| Vừa về nhà | Cho bé bú trực tiếp ngay |
| Buổi tối, ban đêm | Cho bú theo nhu cầu; bú đêm giúp duy trì nguồn sữa |
Nếu bé còn dưới vài tháng tuổi, bé thường bú 8–12 lần mỗi ngày đêm, nên mẹ có thể cần hút nhiều lần hơn. Một số bé bú ít ban ngày khi xa mẹ rồi bú nhiều về đêm; khi đó mẹ có thể không cần hút quá nhiều ban ngày.
Lượng sữa cho bé mang đi: theo OWH, bé bú mẹ từ 1 đến 6 tháng tuổi trung bình bú khoảng 60–90 ml mỗi cữ. Mẹ nên chia sữa thành từng phần nhỏ để tránh bỏ phí.
Trữ và vận chuyển sữa khi vắt sữa ở nơi làm việc
Theo NHS, sữa mẹ có thể bảo quản:
- Ngăn mát tủ lạnh (ở phía trong, 4°C hoặc thấp hơn): tối đa 8 ngày. Nếu tủ lạnh 5–10°C hoặc không rõ nhiệt độ, dùng trong 3 ngày.
- Ngăn đá nhỏ trong tủ lạnh: 2 tuần.
- Tủ đông từ −18°C trở xuống: tối đa 6 tháng.
- Sữa đã làm lạnh có thể mang trong túi giữ lạnh có đá tối đa 24 giờ.
Ghi ngày giờ trên mỗi túi sữa; dùng sữa cũ trước. Rã đông từ từ trong ngăn mát, không hâm bằng lò vi sóng; sữa đã rã đông không cấp đông lại, sữa bé đã uống dở dùng trong 1 giờ. Chi tiết xem bài vắt và bảo quản sữa mẹ đúng cách: thời gian, nhiệt độ.
Quyền của mẹ nuôi con nhỏ tại nơi làm việc
Theo khoản 4 Điều 137 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ mỗi ngày 60 phút trong thời gian làm việc và vẫn hưởng đủ lương theo hợp đồng. Điều 80 Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thời gian nghỉ này dùng để cho con bú, vắt, trữ sữa và nghỉ ngơi; nơi sử dụng từ 1.000 lao động nữ trở lên phải lắp đặt phòng vắt, trữ sữa mẹ, các nơi khác được khuyến khích bố trí tùy điều kiện.
Mẹ có thể thỏa thuận với người quản lý cách chia 60 phút này (ví dụ hai lần 30 phút) cho phù hợp lịch hút sữa. Quy định có thể được sửa đổi, nên mẹ hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở để biết áp dụng cụ thể tại nơi làm việc.
Những điều không nên làm
- Không bỏ cữ hút nhiều giờ liền vì bận việc; ngực căng lâu dễ dẫn đến tắc tia sữa. Dấu hiệu và cách xử lý có trong bài tắc tia sữa: dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý tại nhà.
- Không vắt sữa trong nhà vệ sinh; chọn chỗ kín đáo, sạch sẽ.
- Không dùng lực hút quá mạnh hay phễu sai cỡ; NHS lưu ý máy hút không được gây bầm hay kẹp đầu ti.
- Không giảm đột ngột số lần hút khi muốn chuyển sang sữa công thức một phần; hãy giảm từng cữ một.
- Không để sữa ở nhiệt độ phòng quá lâu khi không có túi giữ lạnh.
Nếu mẹ lo lượng sữa giảm sau khi đi làm, tham khảo bài mẹ ít sữa phải làm sao và cách tăng tiết sữa có cơ sở. Khi bị căng tức, tắc sữa do lịch làm việc thay đổi, dịch vụ thông tắc tia sữa nhẹ nhàng tại nhà của Từ Tâm Care có thể hỗ trợ mẹ ngoài giờ làm. Kiến thức nền có trong cẩm nang nuôi con bằng sữa mẹ cho mẹ lần đầu và chuyên mục Mẹ sau sinh.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi hỗ trợ mẹ chuẩn bị đi làm lại, chuyên viên thường cùng mẹ viết ra nhịp bú thực tế của bé trong vài ngày, rồi dựa vào đó đặt giờ hút sữa thay vì áp một lịch chung. Chuyên viên kiểm tra cỡ phễu máy hút, hướng dẫn mẹ vắt tay để dùng khi máy hỏng hoặc mất điện, và chỉ cho người chăm bé cách rã đông, hâm sữa đúng. Mẹ cũng được nhắc cho bé bú trực tiếp ngay khi về nhà, vì đây là cữ giúp giữ sữa và giữ gắn bó giữa hai mẹ con.
Khi nào cần đi khám?
Mẹ nên đến cơ sở y tế hoặc gặp chuyên viên tư vấn sữa mẹ khi:
- Có vùng ngực sưng đau, đỏ, kèm sốt từ 38°C, ớn lạnh hoặc mệt như cảm cúm.
- Vùng cứng ở ngực không đỡ sau 12–24 giờ dù đã hút đều, chườm mát.
- Đầu ti nứt, chảy máu, đau nhiều mỗi lần hút.
- Lượng sữa giảm rõ trong nhiều ngày dù đã giữ lịch hút.
- Bé ít tã ướt, bú kém, chậm tăng cân sau khi mẹ đi làm.
- Mẹ căng thẳng, mất ngủ, buồn bã kéo dài khi vừa đi làm vừa nuôi con.
Gọi 115 hoặc đến bệnh viện ngay nếu mẹ sốt cao kèm lơ mơ, khó thở, tim đập rất nhanh; hoặc bé lả, bỏ bú, không có tã ướt nhiều giờ.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm thì một ngày nên vắt sữa mấy lần?
Mẹ nên hút vào những khoảng giờ bé thường bú khi ở nhà. Theo OWH, phần lớn mẹ cần hút 2–3 lần trong một ngày làm việc, mỗi lần khoảng 10–15 phút; bé càng nhỏ thì càng cần hút nhiều lần hơn.
Nên bắt đầu tập vắt sữa trước khi đi làm bao lâu?
Mẹ nên tập vắt và trữ sữa vài ngày đến vài tuần trước khi đi làm để làm quen máy hoặc vắt tay. Cho bé tập bú bình sau khoảng 1 tháng tuổi, tốt nhất do người khác cho bú.
Lao động nữ nuôi con nhỏ được nghỉ bao lâu để vắt sữa?
Theo khoản 4 Điều 137 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm việc, vẫn hưởng đủ lương. Mẹ nên hỏi bộ phận nhân sự về cách bố trí cụ thể.
Sữa vắt ở cơ quan để được bao lâu?
Theo NHS, sữa để trong ngăn mát tủ lạnh 4°C hoặc thấp hơn dùng được tối đa 8 ngày; nếu tủ không đủ lạnh thì dùng trong 3 ngày. Khi mang về, để sữa trong túi giữ lạnh có đá, tối đa 24 giờ.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Từ Tâm Care phục vụ tận nhà trên toàn tỉnh Đắk Lắk, gồm cả vùng Phú Yên cũ. Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
