Đau bụng khi mang thai thường lành tính nếu đau nhẹ, đỡ khi đổi tư thế, nghỉ ngơi, đi đại tiện hoặc xì hơi. Mẹ cần đi khám ngay nếu đau bụng kèm ra máu, ra nước âm đạo, co thắt đều đặn, sốt, tiểu buốt, hoặc đau dữ dội; đau nhẹ mà không đỡ sau 30–60 phút nghỉ cũng cần liên hệ bệnh viện. Không đợi hết khoảng thời gian này nếu đau mạnh hoặc có dấu hiệu bất thường.
Gần như mẹ bầu nào cũng từng có lúc thấy bụng lâm râm, căng tức hay nhói một bên. Phần lớn là do tử cung lớn dần, dây chằng bị kéo giãn hoặc táo bón. Tuy vậy, đau bụng đôi khi là dấu hiệu của tình trạng cần xử trí gấp. Bài viết giúp mẹ và gia đình phân biệt hai trường hợp này để biết khi nào yên tâm nghỉ ngơi, khi nào phải đi viện. Mẹ xem thêm các bài trong chuyên mục Mang thai.
Đau bụng khi mang thai: những nguyên nhân thường gặp, ít nguy hiểm
Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), đau hoặc co rút vùng bụng rất hay gặp trong thai kỳ và thường không đáng lo. Các nguyên nhân lành tính hay gặp gồm:
- Đau dây chằng tròn: dây chằng giãn ra để đỡ tử cung đang lớn, gây cảm giác nhói hoặc chuột rút ở một bên bụng dưới, nhất là khi mẹ đứng dậy nhanh, xoay người, ho, hắt hơi.
- Táo bón: rất hay gặp khi mang thai, gây đau âm ỉ, đầy bụng.
- Đầy hơi, chướng bụng: tiêu hóa chậm hơn trong thai kỳ.
- Tử cung lớn dần: cảm giác căng tức, nặng bụng dưới, nhất là 3 tháng đầu và giai đoạn bụng phát triển nhanh.
- Cơn gò sinh lý ở nửa sau thai kỳ: bụng cứng lên rồi mềm lại, không đều, không tăng dần và thường hết khi nghỉ.
Bầu đau bụng lâm râm có sao không?
Đau lâm râm, nhẹ, thoáng qua, đỡ khi nghỉ ngơi hoặc đổi tư thế thường là bình thường. NHS cho biết mẹ có thể yên tâm hơn nếu cơn đau nhẹ và hết khi đổi tư thế, nghỉ ngơi, đi đại tiện hoặc xì hơi. Nếu đau lâm râm kéo dài, tăng dần, hoặc kèm ra máu, mẹ cần đi khám.
Khi nào đau bụng là dấu hiệu nguy hiểm?
Theo NHS, một số tình trạng cần xử trí khẩn có thể gây đau bụng khi mang thai:
| Tình trạng | Thường gặp khi nào | Dấu hiệu đi kèm cần chú ý |
|---|---|---|
| Thai ngoài tử cung | Thường khoảng tuần 4–12 | Đau bụng một bên, ra máu, đau đầu vai, khó chịu khi đi tiểu hoặc đại tiện |
| Sảy thai, dọa sảy thai | Trước tuần 24 | Đau quặn kèm ra máu âm đạo |
| Tiền sản giật | Thường từ tuần 20 hoặc sau sinh | Đau dưới sườn phải dữ dội hoặc kéo dài, đau đầu, nhìn mờ, phù mặt tay |
| Dọa sinh non | Trước tuần 37 | Cơn gò hoặc đau quặn đều đặn, đau lưng dưới, ra dịch hoặc nước âm đạo |
| Nhau bong non | Nửa sau thai kỳ | Đau liên tục hoặc từng cơn, bụng cứng, thường kèm ra máu |
| Nhiễm trùng đường tiết niệu | Bất kỳ lúc nào | Đau bụng dưới, tiểu buốt, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục hoặc có máu, sốt |
Bảng trên chỉ giúp gia đình hiểu vì sao cần đi khám, không dùng để tự chẩn đoán. Chỉ bác sĩ mới xác định được nguyên nhân qua thăm khám, siêu âm, xét nghiệm. Mẹ đọc thêm bài tiền sản giật: dấu hiệu nhận biết sớm và viêm đường tiết niệu khi mang thai.
Cách giảm đau bụng lành tính tại nhà
Với đau nhẹ, thoáng qua, không có dấu hiệu cảnh báo, mẹ có thể nghỉ và theo dõi; nếu chưa rõ nguyên nhân hoặc lo lắng, hãy hỏi bác sĩ. Sau khi được đánh giá là lành tính, có thể áp dụng các cách nhẹ nhàng sau:
- Nghỉ ngơi, nằm nghiêng ở tư thế thoải mái, kê gối giữa hai chân và dưới bụng.
- Đổi tư thế từ từ. Khi đứng dậy, mẹ nghiêng người sang một bên, chống tay rồi mới ngồi dậy; tránh xoay người đột ngột.
- Chườm ấm nhẹ vùng lưng dưới bằng khăn ấm (không nóng). Không chườm nóng lên bụng.
- Phòng táo bón: uống đủ nước, ăn nhiều rau, trái cây, đi bộ nhẹ mỗi ngày, không nhịn đi đại tiện.
- Ăn chia nhỏ bữa, nhai chậm, hạn chế đồ chiên rán, đồ uống có ga để giảm đầy hơi.
- Đi tiểu khi buồn, không nhịn tiểu lâu.
- Theo dõi thời gian: NHS khuyên nếu đau dữ dội hoặc không đỡ sau 30–60 phút nghỉ ngơi, mẹ cần liên hệ bệnh viện.
Những điều không nên làm
- Không tự uống thuốc giảm đau, thuốc đau bụng hay thuốc nam khi chưa hỏi bác sĩ.
- Không xoa bóp, day ấn mạnh vào bụng khi đang đau.
- Không chườm nóng lên bụng hay ngâm nước quá nóng.
- Không chờ đợi ở nhà khi đau kèm ra máu, ra nước hoặc sốt.
- Không tự lái xe đi viện khi đau nhiều; nhờ người nhà đưa đi hoặc gọi 115.
- Không ngại đi khám vì sợ “làm phiền” bác sĩ; kiểm tra sớm luôn tốt hơn.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc mẹ bầu tại nhà, chuyên viên thường hỏi mẹ có đau bụng, ra dịch bất thường hay thấy thai máy khác lạ không trước khi bắt đầu. Trong các buổi massage bầu tại nhà, chuyên viên không xoa bóp vùng bụng và dừng ngay nếu mẹ thấy bụng gò cứng, đau quặn. Chuyên viên thường hướng dẫn mẹ cách đổi tư thế từ nằm sang ngồi để giảm nhói bụng dưới. Nếu đau không đỡ sau khi nghỉ hoặc có dấu hiệu bất thường, chuyên viên khuyên gia đình đưa mẹ đi khám ngay.
Khi nào cần đi khám?
Theo NHS, mẹ cần liên hệ bệnh viện ngay nếu đau bụng kèm theo một trong các dấu hiệu sau:
- Ra máu hoặc ra huyết âm đạo, dù ít.
- Cơn gò, cơn co thắt đều đặn, hoặc đau lưng dưới kèm theo, nhất là trước tuần 37.
- Ra nước hoặc dịch âm đạo bất thường.
- Tiểu buốt, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục, hồng, đỏ hoặc nâu; sốt từ 38°C.
- Đau dữ dội hoặc không đỡ sau 30–60 phút nghỉ ngơi.
- Đau dưới sườn phải dữ dội hoặc kéo dài, kể cả chưa có đau đầu hay nhìn mờ; đau đầu dữ dội hoặc thay đổi thị lực cũng cần kiểm tra ngay.
- Thai máy ít đi rõ rệt.
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu mẹ đau bụng dữ dội kèm ra máu nhiều, choáng, ngất, vã mồ hôi, da tái lạnh. Danh sách đầy đủ có trong bài 10 dấu hiệu bất thường khi mang thai cần đi khám ngay. Tổng quan cả thai kỳ có trong cẩm nang chăm sóc mẹ bầu theo từng tam cá nguyệt.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai 3 tháng đầu đau bụng lâm râm có sao không?
Đau lâm râm nhẹ do tử cung lớn dần thường bình thường. Nếu đau một bên rõ, đau tăng dần hoặc kèm ra máu, mẹ cần đi khám ngay để loại trừ thai ngoài tử cung hoặc dọa sảy thai.
Đau nhói một bên bụng dưới khi đứng dậy là sao?
Thường là đau dây chằng tròn khi dây chằng bị kéo giãn. Mẹ nên đổi tư thế chậm và nghỉ ngơi; nếu đau không đỡ hoặc kèm triệu chứng khác thì đi khám.
Bụng gò cứng có phải sắp sinh không?
Cơn gò sinh lý thường không đều và hết khi nghỉ. Nếu cơn gò đều đặn, mạnh dần, nhất là trước tuần 37, hoặc kèm ra nước, ra máu, mẹ cần đến bệnh viện ngay.
Đau bụng khi mang thai có nên uống thuốc giảm đau không?
Mẹ không nên tự uống bất kỳ thuốc nào. Hãy liên hệ bác sĩ để được thăm khám và chỉ định phù hợp với thai kỳ.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
