Lịch khám thai giúp bác sĩ theo dõi sức khỏe mẹ và sự phát triển của bé qua từng giai đoạn. Mẹ cần khám theo lịch hẹn của bác sĩ trong cả 3 giai đoạn; WHO khuyến nghị tối thiểu 8 lần tiếp xúc chăm sóc trước sinh. Lịch cụ thể do bác sĩ theo dõi thai quyết định.
Bài viết tổng hợp các mốc khám thai quan trọng theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Bệnh viện Từ Dũ và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS). Đây là thông tin để mẹ chủ động sắp xếp thời gian. Mẹ không tự đặt lịch thay cho lời hẹn của bác sĩ, vì mỗi thai kỳ có thể cần khám dày hơn.
Vì sao không nên bỏ lỡ lịch khám thai?
- Xác định thai trong tử cung, tuổi thai và ngày dự sinh chính xác.
- Sàng lọc sớm một số bất thường của thai trong những “cửa sổ thời gian” chỉ có ở một vài tuần nhất định.
- Theo dõi huyết áp, nước tiểu, cân nặng để phát hiện sớm tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật.
- Tầm soát đái tháo đường thai kỳ, thiếu máu và một số bệnh nhiễm trùng.
- Được tư vấn dinh dưỡng, vận động, tiêm phòng và chuẩn bị cho cuộc sinh.
Nhiều xét nghiệm sàng lọc chỉ chính xác trong một khoảng tuần thai nhất định. Bỏ lỡ mốc đó, mẹ có thể phải chuyển sang phương pháp khác với khả năng đánh giá kém hơn.
Khuyến nghị về số lần khám thai
| Nguồn | Khuyến nghị |
|---|---|
| Ngành y tế Việt Nam | Khám theo lịch của cơ sở sản khoa, phân bổ trong cả 3 giai đoạn và điều chỉnh theo nguy cơ của từng mẹ |
| WHO | Tối thiểu 8 lần tiếp xúc: lần đầu trong 12 tuần đầu, sau đó vào khoảng tuần 20, 26, 30, 34, 36, 38 và 40; có 1 lần siêu âm trước tuần 24 |
| NHS (Anh) | Khoảng 10 lần hẹn cho con so, 7 lần cho con rạ, kèm 2 lần siêu âm chính |
Con số trên là mức tối thiểu cho thai kỳ bình thường. Mẹ có bệnh lý nền, mang song thai, từng sinh non hoặc có bất thường khi khám sẽ được hẹn dày hơn.
Các mốc khám thai quan trọng theo từng giai đoạn
Bảng dưới đây là các mốc tham khảo được nhiều cơ sở sản khoa áp dụng. Tên xét nghiệm và thời điểm có thể khác nhau tùy bệnh viện.
| Thời điểm | Nội dung thường gặp | Nguồn tham chiếu |
|---|---|---|
| Khi trễ kinh, thử thai dương tính | Khám lần đầu: xác định thai trong tử cung, tuổi thai, khai thác tiền sử, đo huyết áp, xét nghiệm cơ bản | WHO: lần đầu trong 12 tuần đầu |
| Tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày | Siêu âm đo độ mờ da gáy, kết hợp xét nghiệm máu sàng lọc (double test) | Bệnh viện Từ Dũ |
| Từ tuần 14 | Triple test, chỉ khi mẹ chưa làm sàng lọc 3 tháng đầu | Bệnh viện Từ Dũ |
| Khoảng tuần 18–24 | Siêu âm hình thái học, khảo sát cấu trúc thai | Từ Dũ: tuần 21–24; NHS: tuần 18–21 |
| Khoảng tuần 24–28 | Tầm soát đái tháo đường thai kỳ theo chỉ định | NHS |
| Từ khoảng tuần 28 đến 36 | Khám định kỳ: huyết áp, nước tiểu, đo bề cao tử cung, theo dõi thai máy; siêu âm đánh giá tăng trưởng, nhau thai theo chỉ định | WHO, NHS |
| Từ tuần 36 đến khi sinh | Khám thường xuyên hơn: ngôi thai, tim thai, chuẩn bị kế hoạch sinh | WHO, NHS |
| Quá ngày dự sinh | Theo dõi sát và tư vấn hướng xử trí theo chỉ định bác sĩ | NHS |
Khám thai 3 tháng đầu: đừng lỡ mốc tuần 11–13
Lần khám đầu tiên giúp xác định thai đã vào buồng tử cung, có tim thai hay chưa và tính tuổi thai. Bác sĩ sẽ hỏi tiền sử bệnh, thuốc mẹ đang dùng, các lần mang thai trước.
Mốc quan trọng nhất của giai đoạn này là tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày. Theo Bệnh viện Từ Dũ, đây là khoảng thời gian thực hiện siêu âm đo độ mờ da gáy và xét nghiệm double test để đánh giá nguy cơ một số bất thường nhiễm sắc thể. Ngoài khoảng này, độ mờ da gáy không còn đo được.
Các vi chất như sắt, axit folic được bổ sung theo chỉ định của bác sĩ. Mẹ có thể đọc thêm về chế độ ăn trong bài bà bầu nên ăn gì theo 3 giai đoạn thai kỳ.
Khám thai 3 tháng giữa
- Siêu âm hình thái: đây là lần siêu âm chi tiết để khảo sát cấu trúc các cơ quan của bé. Mốc này khác nhau giữa các nơi, ví dụ Từ Dũ thực hiện ở tuần 21–24, NHS ở tuần 18–21.
- Theo dõi huyết áp, nước tiểu, cân nặng ở mỗi lần khám.
- Tầm soát đái tháo đường thai kỳ trong khoảng tuần 24–28 theo chỉ định.
- Tiêm phòng (ví dụ phòng uốn ván) theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
Đây cũng là giai đoạn mẹ bắt đầu cảm nhận thai máy, thường trong khoảng tuần 16–24.
Khám thai 3 tháng cuối
Từ tuần 28, mẹ thường được hẹn khám dày hơn. Bác sĩ theo dõi tăng trưởng của bé, lượng nước ối, vị trí nhau thai, ngôi thai, đồng thời kiểm tra huyết áp và các dấu hiệu tiền sản giật.
Từ tuần 36, nhiều nơi hẹn khám hằng tuần hoặc theo lịch riêng. Đây là lúc mẹ trao đổi về nơi sinh, cách sinh, giấy tờ cần mang và dấu hiệu chuyển dạ.
Chuẩn bị gì cho mỗi lần khám thai?
- Mang theo sổ khám thai, kết quả siêu âm và xét nghiệm cũ, xếp theo thời gian.
- Ghi sẵn câu hỏi muốn hỏi bác sĩ, những triệu chứng mẹ gặp trong tuần.
- Hỏi trước xem có cần nhịn ăn để làm xét nghiệm máu hay không.
- Mặc đồ rộng, dễ vén để siêu âm và đo huyết áp.
- Ghi lại ngày hẹn tiếp theo vào điện thoại và nhờ người thân nhắc.
Những điều không nên làm
- Không tự bỏ hoặc dời mốc sàng lọc vì thấy “trong người vẫn khỏe”.
- Không tự đặt lịch siêu âm dày đặc theo lời mách, khi bác sĩ không chỉ định.
- Không tự mua vi chất, thuốc bổ theo quảng cáo. Mọi loại cần bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.
- Không đổi nơi khám liên tục mà không mang theo kết quả cũ.
- Không chờ đến lịch hẹn kế tiếp khi có dấu hiệu bất thường.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc mẹ bầu tại nhà, chuyên viên thường hỏi mẹ về lịch hẹn khám sắp tới và nhắc mẹ những mốc dễ quên như tuần 11–13 hay lần siêu âm hình thái. Chuyên viên hay gợi ý mẹ dùng một bìa hồ sơ riêng để giữ kết quả khám thai, vì giấy tờ này cần dùng cả lúc đi sinh. Nếu mẹ kể có triệu chứng bất thường giữa hai lần hẹn, chuyên viên khuyên mẹ đi khám ngay chứ không chờ đến lịch tiếp theo. Chuyên viên không thay bác sĩ đọc kết quả, mà khuyến khích mẹ hỏi trực tiếp bác sĩ đang theo dõi.
Khi nào cần đi khám?
Lịch khám thai định kỳ không thay thế cho việc đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Hãy đến cơ sở sản khoa ngay, không chờ lịch hẹn, khi mẹ có:
- Ra máu hoặc ra nước âm đạo.
- Thai máy ít hơn hoặc thay đổi so với thường ngày.
- Đau bụng dữ dội, cơn gò đều đặn trước 37 tuần.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt, tay đột ngột.
- Sốt từ 38°C, nôn nhiều không ăn uống được.
Gọi cấp cứu 115 khi ra máu nhiều, ngất, khó thở hoặc đau ngực. Danh sách đầy đủ có trong bài 10 dấu hiệu nguy hiểm khi mang thai cần đi khám ngay. Để xem lịch khám thai trong bức tranh chung của cả thai kỳ, mẹ đọc cẩm nang chăm sóc mẹ bầu theo từng tam cá nguyệt và các bài trong chuyên mục mang thai.
Giữa các lần khám, nếu mẹ hay mỏi lưng, căng cơ, có thể tham khảo dịch vụ massage mẹ bầu tại nhà sau khi đã hỏi ý kiến bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai cần khám thai mấy lần?
WHO khuyến nghị ít nhất 8 lần tiếp xúc chăm sóc trước sinh. Mẹ cần theo lịch hẹn của cơ sở sản khoa trong cả 3 giai đoạn. Số lần thực tế do bác sĩ quyết định, thai kỳ có nguy cơ sẽ được hẹn dày hơn.
Siêu âm đo độ mờ da gáy làm vào tuần nào?
Theo Bệnh viện Từ Dũ, siêu âm đo độ mờ da gáy và double test được thực hiện trong khoảng tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày. Ngoài khoảng này, chỉ số độ mờ da gáy không còn đo được.
Siêu âm hình thái thai nhi vào tuần thứ mấy?
Mốc này khác nhau giữa các cơ sở: Bệnh viện Từ Dũ thực hiện trong khoảng tuần 21–24, NHS trong khoảng tuần 18–21. Mẹ nên làm theo lịch hẹn của nơi đang theo dõi thai.
Lỡ hẹn khám thai thì phải làm sao?
Mẹ nên liên hệ lại nơi khám càng sớm càng tốt để được sắp xếp lịch mới, nhất là khi lỡ các mốc sàng lọc có thời hạn như tuần 11–13. Bác sĩ sẽ tư vấn phương án thay thế phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế – Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (Quyết định 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016)
- WHO – Pregnant women must be able to access the right care at the right time
- WHO – Recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience
- Bệnh viện Từ Dũ – Sàng lọc và chẩn đoán trước sinh
- NHS – Your antenatal care and appointments
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
