Quấn chũn cho bé giúp nhiều trẻ sơ sinh bớt giật mình và ngủ yên hơn, nếu quấn đúng: dùng khăn mỏng, quấn vừa phải ở ngực (luồn được 2–3 ngón tay), để hông và chân bé co duỗi thoải mái, luôn đặt bé nằm ngửa. Ngừng quấn ngay khi bé có dấu hiệu tập lẫy, có bé từ khoảng 2 tháng tuổi.
Quấn chũn là thói quen quen thuộc của nhiều gia đình Việt, từ chiếc khăn xô bà quấn cho đến túi quấn bán sẵn. Quấn đúng giúp bé dễ chịu, nhưng quấn sai có thể làm bé quá nóng, ảnh hưởng khớp háng hoặc tăng nguy cơ khi bé lật sấp. Bài viết hướng dẫn cách quấn an toàn theo khuyến cáo ngủ an toàn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và thời điểm nên ngừng.
Quấn chũn cho bé có lợi ích gì?
Trong bụng mẹ, bé quen với không gian chật, được ôm trọn. Sau sinh, bé có phản xạ giật mình (phản xạ Moro): tay chân vung ra đột ngột khi nghe tiếng động hay đổi tư thế, dễ làm bé tỉnh giấc. Quấn chũn đúng cách có thể:
- Giúp bé bớt giật mình, dễ chìm vào giấc ngủ hơn.
- Giúp bé cảm thấy được ôm ấp, dỗ bé dễ hơn khi bé quấy.
- Giữ tay bé không cào lên mặt.
Quấn chũn không phải bắt buộc. Nhiều bé không thích bị quấn, vùng vẫy nhiều hơn; khi đó bố mẹ có thể dùng túi ngủ (chăn mặc) cho bé thay vì khăn quấn. AAP cho biết túi ngủ không bó chặt người, cho bé cử động tự do có thể dùng lâu dài.
Cách quấn chũn cho bé an toàn từng bước
Các bước dưới đây theo hướng dẫn của AAP. Bố mẹ dùng một tấm khăn mỏng, mềm, hình vuông.
- Trải khăn trên mặt phẳng thành hình thoi, gấp một góc trên xuống.
- Đặt bé nằm ngửa lên khăn, đầu nằm trên mép gấp, cổ ngang mép khăn.
- Quấn bên trái: duỗi nhẹ tay trái bé dọc thân, kéo góc khăn bên trái qua người bé, nhét dưới tay phải và lưng bé.
- Quấn bên phải: để tay phải bé dọc thân, kéo góc khăn bên phải qua người bé, nhét xuống dưới thân bên trái.
- Gấp phần chân thật lỏng: gấp hoặc xoắn nhẹ góc dưới, nhét lỏng dưới một bên người bé. Chân bé phải co lên, dạng ra được.
- Kiểm tra độ chặt: luồn được 2–3 ngón tay giữa ngực bé và khăn. Hông và chân bé cử động được.
Quấn “tốt cho khớp háng”
AAP, Hiệp hội Chỉnh hình Nhi khoa Bắc Mỹ và Viện Loạn sản Khớp háng Quốc tế (IHDI) cùng khuyến cáo “quấn tốt cho khớp háng”: chặt vừa ở phần thân, lỏng ở phần chân. Quấn bó chặt hai chân duỗi thẳng, ép sát vào nhau làm tăng nguy cơ loạn sản và trật khớp háng. Tư thế đúng là hông hơi co, hai đùi dạng ra như “chân ếch”. Với túi quấn bán sẵn, IHDI khuyên chọn loại có phần túi chân rộng, không siết quanh đùi.
Nguyên tắc ngủ an toàn khi quấn chũn
- Luôn đặt bé nằm ngửa khi đã quấn, cho mọi giấc ngủ ngày và đêm. Bé đang quấn mà lật sấp sẽ rất khó tự xoay lại, làm tăng nguy cơ đột tử và ngạt.
- Mặt phẳng, chắc chắn: bé ngủ trong nôi hoặc cũi riêng, đệm phẳng, không gối, không thú bông, không chăn mềm.
- Không ngủ chung giường với bé đang quấn. AAP khuyên bé ngủ cùng phòng nhưng không chung giường với bố mẹ.
- Không dùng khăn quấn hay túi ngủ có tạ (loại có hạt nặng), theo AAP.
- Tránh quá nóng: quấn chũn làm tăng nguy cơ bé bị nóng. Dùng khăn mỏng, mặc ít lớp bên trong, không đội mũ trong nhà. Dấu hiệu bé nóng: đổ mồ hôi, tóc ẩm, má đỏ, rôm sảy, thở nhanh.
- Kiểm tra bé thường xuyên để chắc khăn không bung ra trùm lên mặt.
Thời tiết nóng ẩm, bé quấn kín rất dễ nổi rôm. Bố mẹ xem thêm bài rôm sảy ở trẻ sơ sinh: phân biệt và chăm sóc đúng. Các nguyên tắc ngủ an toàn khác có trong bài trẻ sơ sinh ngủ bao nhiêu là đủ và cách cho bé ngủ an toàn.
Khi nào nên ngừng quấn chũn?
AAP khuyên ngừng quấn ngay khi bé có dấu hiệu cố lật người. Bé thường tập lẫy vào khoảng 3–4 tháng tuổi, nhưng có bé bắt đầu từ khoảng 2 tháng. Dấu hiệu cần chú ý:
- Bé nghiêng người sang một bên, cố xoay hông khi nằm.
- Bé bung được khăn quấn, rút tay ra.
- Bé hay ngóc đầu, đẩy chân mạnh khi nằm ngửa.
Việc chuyển tiếp chỉ thực hiện trước khi bé có dấu hiệu tập lẫy. Khi bé đã cố lật người, ngừng quấn ngay và chuyển sang túi ngủ không bó tay, ngực và thân, cho bé cử động tự do. Không kéo dài giai đoạn quấn một tay sau khi có dấu hiệu lẫy.
Những điều không nên làm
- Không quấn chặt cho “chân thẳng”. Chân trẻ sơ sinh cong nhẹ là bình thường và sẽ thẳng dần khi bé lớn. Bó chân thẳng không giúp chân đẹp hơn mà còn có hại cho khớp háng.
- Không quấn quá chặt ở ngực làm bé khó thở.
- Không quấn nhiều lớp khăn, chăn dày, nhất là trong phòng nóng.
- Không quấn cả ngày. Khi bé thức, hãy để bé cử động tay chân tự do và cho bé nằm sấp chơi có người trông.
- Không tiếp tục quấn khi bé đã tập lẫy.
- Không đặt bé đang quấn nằm sấp hoặc nằm nghiêng, kể cả khi bé đang được người lớn ngồi cạnh.
Quấn chũn là một trong những kỹ năng nhỏ trong cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh tháng đầu. Bố mẹ có thể đọc thêm các bài trong chuyên mục chăm sóc trẻ sơ sinh. Khi gia đình cần người hướng dẫn trực tiếp cách quấn, cách đặt bé ngủ an toàn, dịch vụ chăm sóc bé sơ sinh tại nhà của Từ Tâm Care có thể hỗ trợ.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc tại nhà, chuyên viên thường quấn mẫu cho bé rồi để bố mẹ tự quấn lại, sau đó cùng kiểm tra hai điểm: luồn được 2–3 ngón tay ở ngực và chân bé co dạng tự nhiên. Chuyên viên cũng sờ gáy bé để xem bé có bị nóng không, vì nhiều gia đình vừa quấn khăn vừa đắp thêm chăn. Với ông bà quen quấn chặt chân cho thẳng, chuyên viên nhẹ nhàng giải thích lý do và hướng dẫn cách quấn mới. Khi bé bắt đầu có dấu hiệu lẫy, chuyên viên nhắc gia đình ngừng quấn ngay và chuyển sang túi ngủ.
Khi nào cần đi khám?
- Bố mẹ thấy hai chân bé không cân xứng: nếp lằn ở đùi hoặc mông lệch nhau, một chân trông ngắn hơn, một bên háng khó dạng ra khi thay tã. Đây là các dấu hiệu cần bác sĩ khám khớp háng.
- Bé hay bị rôm sảy, đổ mồ hôi nhiều khi quấn, hoặc có dấu hiệu bị nóng kéo dài.
- Bé quấy khóc nhiều, khó ngủ dù đã chăm sóc đúng cách.
- Bé dưới 3 tháng tuổi và sốt từ 38°C trở lên.
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu bé tím tái, ngừng thở, thở rên, mềm nhũn hoặc khó đánh thức. Xem thêm bài dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh cần đưa đi khám ngay. Nếu bé thường xuyên giật mình, khóc về đêm, tham khảo bài trẻ sơ sinh khóc đêm: nguyên nhân thường gặp và cách dỗ.
Câu hỏi thường gặp
Quấn chũn cho bé đến mấy tháng thì ngừng?
AAP khuyên ngừng quấn ngay khi bé có dấu hiệu cố lật người. Bé thường tập lẫy khoảng 3–4 tháng tuổi, nhưng có bé từ khoảng 2 tháng. Sau đó có thể chuyển sang túi ngủ không quấn tay.
Có nên quấn chũn khi bé ngủ ban ngày?
Có thể, miễn là bé nằm ngửa, ngủ trên mặt phẳng và có người kiểm tra thường xuyên. Khi bé thức, nên tháo khăn để bé cử động tay chân tự do.
Quấn chặt chân có giúp chân bé thẳng không?
Không. Chân trẻ sơ sinh cong nhẹ là bình thường và tự thẳng dần khi bé lớn. Bó chặt chân duỗi thẳng làm tăng nguy cơ loạn sản và trật khớp háng.
Mùa nóng có nên quấn chũn cho bé?
Nếu quấn, chỉ dùng một khăn thật mỏng, thoáng, mặc ít đồ bên trong và giữ phòng mát. Bé đổ mồ hôi, tóc ẩm, má đỏ là đang bị nóng, nên nới hoặc bỏ khăn quấn.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
Đọc thêm trong cùng chủ đề
Dịch vụ tắm bé tại nhà: một buổi tắm bé của Từ Tâm Care diễn ra thế nào?
Những lưu ý khi tắm cho trẻ sơ sinh: giải đáp mọi thắc mắc của bố mẹ (giờ tắm, nhiệt độ nước, số lần, khi nào không nên tắm)
Nên tắm cho bé lúc mấy giờ, tắm bao lâu? Gợi ý cho trẻ sơ sinh
Nhiệt độ nước tắm cho bé sơ sinh bao nhiêu là an toàn?