Đau lưng khi mang thai rất thường gặp, chủ yếu do dây chằng mềm ra dưới tác động nội tiết, bụng lớn làm trọng tâm dịch ra trước và cơ bụng bị kéo giãn. Mẹ có thể giảm đau an toàn bằng tư thế đúng, vận động nhẹ, chườm ấm, massage nhẹ nhàng và ngủ nghiêng có gối đỡ.
Nhiều mẹ bắt đầu thấy mỏi lưng từ những tháng đầu, và cơn đau thường rõ hơn khi bụng lớn dần. Phần lớn trường hợp là đau cơ học, cải thiện được bằng thay đổi thói quen hằng ngày. Bài viết dưới đây giải thích vì sao mẹ đau, 8 cách giảm đau tại nhà và những dấu hiệu cần đi khám. Mẹ có thể đọc thêm các bài khác trong chuyên mục Mang thai.
Vì sao bà bầu hay bị đau lưng?
Theo NHS và Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), đau lưng khi mang thai thường do nhiều yếu tố cộng lại:
- Nội tiết thay đổi: cơ thể tiết hormone làm dây chằng mềm và giãn ra để chuẩn bị cho cuộc sinh. Khớp vùng chậu và cột sống vì thế kém vững hơn.
- Trọng tâm dịch chuyển: bụng lớn kéo cơ thể về phía trước, mẹ có xu hướng ưỡn lưng để giữ thăng bằng.
- Cơ bụng bị kéo giãn: tử cung lớn làm cơ bụng giãn và yếu đi, lưng phải gánh thêm phần việc giữ tư thế.
- Tăng cân: sức nặng thêm dồn lên cột sống thắt lưng và khớp hông.
- Mệt mỏi, căng thẳng: ngủ không ngon, lo âu khiến cơ căng cứng hơn.
Bà bầu đau lưng dưới và đau vùng chậu
Nhiều mẹ đau ở thắt lưng, có khi lan xuống mông, đùi. Một số mẹ đau ở khớp mu, mặt trước xương chậu, đau tăng khi bước lên cầu thang hay trở mình. Đây thường là đau vùng chậu liên quan thai kỳ. Mẹ nên báo bác sĩ để được đánh giá và hướng dẫn tập phù hợp.
8 cách giảm đau lưng khi mang thai an toàn tại nhà
Các cách dưới đây dựa trên khuyến nghị của NHS và ACOG. Mẹ có thể kết hợp nhiều cách cùng lúc.
- Giữ tư thế đứng, ngồi đúng. Đứng thẳng, hai vai thả lỏng, không ưỡn lưng quá mức. Khi ngồi, chọn ghế có tựa lưng, kê thêm gối nhỏ sau thắt lưng và đặt hai bàn chân chạm sàn.
- Nhấc đồ đúng cách. Gập gối, giữ lưng thẳng khi cúi nhặt đồ. Tránh mang vác nặng; khi cần xoay người, hãy xoay cả bàn chân thay vì vặn lưng.
- Đi giày đế thấp, êm. NHS khuyên mẹ đi giày bệt để trọng lượng được phân bổ đều. Giày cao gót làm lưng ưỡn nhiều hơn.
- Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày. Theo ACOG, vận động đều đặn khi mang thai giúp giảm đau lưng. Đi bộ, bơi, yoga bầu là lựa chọn phù hợp. Mẹ có thể tham khảo các bài tập nhẹ nhàng cho bà bầu tại nhà.
- Tập cơ bụng, cơ sàn chậu nhẹ. Bài tập nghiêng khung chậu ở tư thế quỳ bốn điểm giúp cơ bụng khoẻ hơn và đỡ lưng tốt hơn. Bắt đầu chậm, dừng nếu đau.
- Chườm ấm, tắm nước ấm. Chườm túi ấm vừa phải lên vùng lưng mỏi trong khoảng ngắn giúp cơ thả lỏng. Tránh chườm quá nóng hoặc lên vùng bụng.
- Massage nhẹ nhàng. NHS liệt kê massage là một cách giúp giảm đau lưng khi mang thai. Massage bầu cần tư thế nằm nghiêng và lực nhẹ; mẹ đọc thêm massage bầu có an toàn không và những lưu ý cần biết.
- Ngủ nghiêng có gối đỡ. Kê một gối giữa hai gối chân và một gối dưới bụng giúp cột sống thẳng hàng. Nệm đủ chắc cũng giúp đỡ lưng tốt hơn. Xem thêm tư thế ngủ và thói quen giúp mẹ bầu ngủ ngon.
Nếu đã thử các cách trên mà vẫn đau nhiều, mẹ nên trao đổi với bác sĩ. NHS cho biết bác sĩ có thể giới thiệu mẹ tới chuyên viên vật lý trị liệu sản khoa. Mọi loại thuốc giảm đau đều phải dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Những điều không nên làm khi bị đau lưng
- Không tự ý dùng thuốc giảm đau, cao dán, thuốc xoa bóp khi chưa hỏi bác sĩ.
- Không nằm im một chỗ quá lâu vì nghĩ nghỉ hoàn toàn sẽ đỡ; cơ càng ít vận động càng dễ cứng.
- Không mang vác, bế con lớn trên hông trong thời gian dài.
- Không ngồi gập người nhiều giờ liền trước máy tính, điện thoại; mỗi 30–60 phút nên đứng dậy đi lại.
- Không bẻ lưng, nắn chỉnh cột sống ở nơi không có chuyên môn về thai kỳ.
- Không chườm nóng quá mức hay xông hơi, tắm bồn nước quá nóng.
- Không bỏ qua cơn đau theo chu kỳ ở lưng dưới, vì đôi khi đó là cơn gò tử cung.
Đau lưng khi mang thai theo từng giai đoạn
| Giai đoạn | Đặc điểm thường gặp | Mẹ nên chú ý |
|---|---|---|
| 3 tháng đầu | Mỏi lưng nhẹ do nội tiết thay đổi, mệt mỏi | Nghỉ ngơi hợp lý, tập thói quen ngồi đúng |
| 3 tháng giữa | Bụng lớn dần, bắt đầu ưỡn lưng | Duy trì vận động, đi giày bệt, tập cơ bụng nhẹ |
| 3 tháng cuối | Đau lưng dưới, đau vùng chậu rõ hơn | Ngủ nghiêng có gối, tránh mang vác, để ý cơn đau theo chu kỳ |
ACOG lưu ý phần lớn trường hợp đau lưng giảm dần sau sinh, nhưng một số mẹ vẫn đau thêm một thời gian. Duy trì tư thế tốt từ khi mang thai cũng giúp giai đoạn sau sinh nhẹ nhàng hơn.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc tại nhà, chuyên viên thường quan sát cách mẹ ngồi, đứng dậy và cúi nhặt đồ, vì nhiều thói quen nhỏ làm lưng đau thêm mà mẹ không để ý. Chuyên viên hướng dẫn mẹ kê gối khi ngủ, chỉnh lại chỗ ngồi làm việc và chọn dép đế thấp. Trước khi massage lưng, chuyên viên luôn hỏi kỹ vị trí đau, đau liên tục hay từng cơn. Cơn đau theo chu kỳ hoặc đau kèm dấu hiệu bất thường sẽ được khuyên đi khám thay vì massage.
Khi nào cần đi khám?
Theo NHS, mẹ cần liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở sản khoa sớm nếu:
- Đau lưng ở tam cá nguyệt II hoặc III kèm sốt từ 38°C.
- Đau lưng kèm ra máu âm đạo hoặc rỉ nước âm đạo.
- Đau lưng kèm tiểu buốt, tiểu rắt, đau vùng hông lưng một bên.
- Đau dưới sườn, đặc biệt kèm đau đầu, nhìn mờ, phù.
- Đau thắt lưng từng cơn đều đặn, có thể là cơn gò, nhất là trước tuần 37.
- Đau dữ dội, không đỡ sau vài ngày nghỉ ngơi và áp dụng các cách trên.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm tê, mất cảm giác ở một hoặc hai chân, vùng mông hay vùng kín, hoặc khó kiểm soát tiểu tiện.
Mẹ có thể xem tổng quan các vấn đề thường gặp trong cẩm nang chăm sóc mẹ bầu theo từng tam cá nguyệt. Nếu cần người hỗ trợ thư giãn lưng an toàn, Từ Tâm Care có dịch vụ massage cho mẹ bầu tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Đau lưng khi mang thai có ảnh hưởng tới em bé không?
Đau lưng cơ học thông thường không ảnh hưởng trực tiếp tới thai. Tuy vậy, đau lưng kèm sốt, ra máu hay đau theo chu kỳ cần đi khám để loại trừ nguyên nhân khác.
Bà bầu đau lưng dưới có phải sắp sinh không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Đau lưng âm ỉ là chuyện thường gặp, nhưng đau thắt lưng từng cơn đều đặn, ngày càng dày có thể là cơn chuyển dạ, cần vào viện kiểm tra.
Bà bầu đau lưng có được dán cao, xoa dầu không?
Mẹ không nên tự dùng cao dán, dầu xoa hay thuốc giảm đau khi chưa hỏi bác sĩ, vì một số thành phần không phù hợp với thai kỳ. Chườm ấm vừa phải và nghỉ ngơi là lựa chọn an toàn hơn.
Đau lưng khi mang thai bao lâu thì hết?
Theo ACOG, đau lưng thường giảm dần sau sinh. Một số mẹ vẫn đau thêm vài tháng, khi đó nên duy trì vận động nhẹ và hỏi bác sĩ nếu đau kéo dài.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
