Massage cho trẻ sơ sinh là cách vuốt ve, ấn nhẹ theo nhịp đều lên cơ thể bé, giúp bé thư giãn, dễ ngủ hơn và gắn kết với bố mẹ. Với bé sơ sinh, mỗi lần chỉ cần vài phút, chọn lúc bé tỉnh táo, không đói cũng không vừa bú no, và dừng ngay khi bé tỏ ra khó chịu.
Massage không cần kỹ thuật phức tạp hay dụng cụ đắt tiền. Điều bé cần là bàn tay ấm, nhịp nhàng và sự chú ý của bố mẹ. Bài viết hướng dẫn chuẩn bị, các bước cơ bản từ chân lên đầu, và những trường hợp nên tạm dừng.
Lợi ích của massage cho trẻ sơ sinh
Theo trang HealthyChildren của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), massage đều đặn có thể mang lại nhiều lợi ích cho cả bé và bố mẹ:
| Với bé | Với bố mẹ |
|---|---|
| Giúp bé dễ vào giấc, ngủ yên hơn | Tự tin hơn trong việc chăm con hằng ngày |
| Giúp bé bình tĩnh, giảm căng thẳng | Hiểu rõ hơn tín hiệu, cử chỉ của con |
| Thả lỏng cơ, hỗ trợ cảm nhận cơ thể | Tăng gắn kết, tạo sự tin tưởng |
| Có thể giúp giảm táo bón và các biểu hiện quấy khóc do đau bụng | Giảm căng thẳng cho cả hai |
Massage là hoạt động hỗ trợ, không thay thế việc khám bệnh. Nếu bé quấy khóc kéo dài hay táo bón nhiều ngày, bố mẹ vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Massage giúp bé ngủ ngon như thế nào?
Những động tác chậm, đều và ấm áp giúp bé chuyển từ trạng thái kích thích sang thư giãn. Khi massage trở thành một phần của nếp sinh hoạt trước giờ ngủ, bé dần quen với tín hiệu “sắp đến giờ ngủ”. Để giấc ngủ an toàn, sau massage mẹ vẫn đặt bé nằm ngửa trên mặt phẳng chắc; xem thêm trẻ sơ sinh ngủ bao nhiêu là đủ và cách cho bé ngủ an toàn.
Chuẩn bị trước khi massage
- Thời điểm: lúc bé tỉnh táo, dễ chịu; không đói, không vừa bú no. AAP gợi ý nếu massage bụng để giảm quấy khóc, nên chờ ít nhất 30 phút sau khi bé ăn.
- Phòng: ấm, kín gió, ánh sáng dịu. Đặt bé nằm ngửa trên khăn mềm, trên giường, sàn nhà hoặc trên đùi mẹ.
- Tay: rửa sạch, cắt móng ngắn, tháo nhẫn và vòng tay; xoa hai tay cho ấm.
- Dầu: có thể không dùng. Nếu dùng, chọn dầu tự nhiên phù hợp với em bé, làm ấm trong lòng bàn tay. Tránh dầu massage của người lớn, kem dưỡng tay và các loại dầu từ hạt (dễ gây dị ứng).
- Thời lượng: bé sơ sinh có thể chỉ thích khoảng 2–5 phút. Bố mẹ tăng dần khi bé lớn hơn.
Thời điểm thuận lợi thường là ngay sau khi tắm, khi bé đã được lau khô và quấn khăn. Xem lại hướng dẫn tắm bé sơ sinh an toàn để kết hợp hai việc này nhẹ nhàng.
Các bước massage cho trẻ sơ sinh tại nhà
Không cần làm đủ mọi bước hay theo đúng thứ tự. Hãy bắt đầu từ vùng bé thích nhất, thường là bàn chân. Dùng lực ấn nhẹ nhưng chắc tay và đều; vuốt quá nhẹ có thể làm bé nhột.
- Chào bé: đặt hai lòng bàn tay lên ngực hoặc chân bé vài giây, nhìn và nói chuyện với bé. Nếu bé còn lạ, giữ yên tay trước rồi mới bắt đầu vuốt.
- Chân: nắm nhẹ đùi, vuốt dọc từ đùi xuống cổ chân. Xoa lòng bàn chân bằng ngón cái, vuốt từng ngón chân.
- Bụng: chỉ làm khi rốn đã rụng và lành. Đặt lòng bàn tay lên bụng, xoa vòng tròn chậm theo chiều kim đồng hồ quanh rốn, không ấn sâu.
- Ngực: đặt hai tay giữa ngực, vuốt nhẹ ra hai bên như mở trang sách.
- Tay: vuốt từ vai xuống cổ tay, mở nhẹ bàn tay bé, xoa lòng bàn tay và từng ngón.
- Lưng: lật bé nằm sấp trên đùi mẹ hoặc trên khăn khi bé đang thức và có người lớn trông. Vuốt dọc hai bên cột sống từ vai xuống mông, không ấn lên cột sống.
- Mặt và đầu: vuốt nhẹ từ giữa trán sang hai bên thái dương, quanh má. Xoa đầu bằng đầu ngón tay, tránh ấn vào thóp.
- Kết thúc: mặc đồ, quấn ấm, ôm bé vài phút.
Đọc tín hiệu của bé
Bé thích massage thường thả lỏng tay chân, nhìn mẹ, phát ra âm thanh dễ chịu. Bé chưa muốn thường quay mặt đi, gồng người, nấc, khóc hoặc ưỡn lưng. Khi đó mẹ dừng lại, ôm bé và thử lại vào lúc khác; không cần lo lắng hay nghĩ mình làm sai.
Những điều không nên làm
- Không massage khi bé đang ốm, sốt, mới tiêm chủng còn sưng đau chỗ tiêm, hoặc da có vùng tổn thương, phát ban.
- Không massage vùng rốn khi cuống rốn chưa rụng hoặc chưa lành.
- Không ấn vào thóp, không ấn lên cột sống, không kéo giãn hay vặn khớp tay chân.
- Không dùng dầu nóng, dầu gió, cao xoa, tinh dầu của người lớn cho trẻ sơ sinh.
- Không massage ngay sau cữ bú no.
- Không để bé nằm sấp ngủ sau massage; khi bé buồn ngủ, đặt bé nằm ngửa.
- Không cố tiếp tục khi bé khóc hoặc tỏ ra khó chịu.
Nếu bé hay quấy khóc về chiều tối, massage có thể là một phần trong nếp dỗ bé. Bố mẹ xem thêm trẻ sơ sinh khóc đêm: nguyên nhân thường gặp và cách dỗ.
Kinh nghiệm từ chuyên viên Từ Tâm Care
Khi chăm sóc tại nhà, chuyên viên thường massage cho bé sau khi tắm, trong phòng đã được làm ấm và tắt quạt thổi thẳng. Chuyên viên bắt đầu từ bàn chân, quan sát nét mặt bé ở từng động tác và dừng ngay khi bé có dấu hiệu không thích. Chuyên viên cũng hướng dẫn bố mẹ trực tiếp vài động tác đơn giản để gia đình tự làm hằng ngày. Với bé còn cuống rốn, chuyên viên bỏ qua phần bụng cho tới khi rốn lành.
Khi nào cần đi khám?
Massage là hoạt động thư giãn. Trong lúc massage, nếu phát hiện các dấu hiệu sau, hãy dừng lại và đưa bé đi khám:
- Bé sốt từ 37,5°C trở lên hoặc thân nhiệt dưới 35,5°C.
- Bụng bé chướng căng, đau khi chạm, kèm nôn ra dịch xanh hoặc vàng.
- Có khối u, cục cứng, vùng sưng nóng đỏ bất thường trên cơ thể.
- Bé đau, khóc thét khi cử động một tay hoặc một chân.
- Da nổi ban, mụn mủ lan rộng, hoặc vàng da đậm dần.
- Bé khó thở, tím tái, co giật hoặc li bì khó đánh thức: gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tuần tuổi thì massage được?
Bé sơ sinh có thể được vuốt ve, ôm ấp ngay từ những ngày đầu. Với các động tác massage, bố mẹ bắt đầu nhẹ nhàng, ngắn khoảng 2–5 phút và tránh vùng rốn cho tới khi rốn lành. Bé sinh non hoặc có bệnh lý cần hỏi bác sĩ trước.
Nên dùng dầu gì để massage cho bé?
Có thể không cần dầu. Nếu dùng, chọn dầu tự nhiên phù hợp với em bé và thử trước trên một vùng da nhỏ. Tránh dầu massage người lớn, tinh dầu, dầu nóng và dầu từ các loại hạt.
Massage bao lâu một lần là đủ?
Có thể massage mỗi ngày, gắn với nếp sinh hoạt như sau tắm hoặc trước giấc ngủ tối. Độ dài tuỳ theo tín hiệu của bé; bé sơ sinh thường chỉ cần vài phút.
Massage có giúp bé hết đau bụng, quấy khóc không?
Massage bụng nhẹ có thể giúp bé dễ chịu hơn, nhưng không thay thế việc khám. Nếu bé khóc dai dẳng, nôn trớ nhiều hay bụng chướng, bố mẹ nên đưa bé đi khám.
Massage là một mục trong cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh tháng đầu. Bố mẹ có thể đọc thêm trong chuyên mục Trẻ sơ sinh, hoặc để chuyên viên hướng dẫn trực tiếp qua dịch vụ chăm sóc bé sơ sinh tại nhà.
Tài liệu tham khảo
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Xem chính sách biên tập của Từ Tâm Care.
Cần người hỗ trợ tại Buôn Ma Thuột? Gọi/Zalo 0877 664 427 hoặc để lại thông tin để được tư vấn miễn phí.
Đọc thêm trong cùng chủ đề
Dịch vụ tắm bé tại nhà: một buổi tắm bé của Từ Tâm Care diễn ra thế nào?
Những lưu ý khi tắm cho trẻ sơ sinh: giải đáp mọi thắc mắc của bố mẹ (giờ tắm, nhiệt độ nước, số lần, khi nào không nên tắm)
Nên tắm cho bé lúc mấy giờ, tắm bao lâu? Gợi ý cho trẻ sơ sinh
Nhiệt độ nước tắm cho bé sơ sinh bao nhiêu là an toàn?